Ίλιγγος

Ο ίλιγγος είναι η έντονη αίσθηση περιστροφής ή κίνησης του ίδιου του ατόμου ή του περιβάλλοντος γύρω του. Το άτομο μπορεί να τον αισθανθεί ακόμη και όταν το σώμα βρίσκεται σε στάση. Αποτελεί ένα συχνό σύμπτωμα που σχετίζεται κυρίως με διαταραχές του συστήματος ισορροπίας, το οποίο περιλαμβάνει το έσω ους, τον εγκέφαλο και τα νεύρα που συντονίζουν την αντίληψη της κίνησης. Συχνά συνοδεύεται από αστάθεια, ναυτία ή δυσκολία στη βάδιση και μπορεί να εμφανιστεί αιφνίδια ή να επαναλαμβάνεται σε επεισόδια.

Αιτίες εμφάνισης ιλίγγου

Ο ίλιγγος δεν αποτελεί πάθηση από μόνος του, αλλά σύμπτωμα που μπορεί να οφείλεται σε διάφορες διαταραχές του οργανισμού. Στις περισσότερες περιπτώσεις σχετίζεται με προβλήματα στο αιθουσαίο σύστημα του έσω ωτός. Αυτό υπεύθυνο για τη διατήρηση της ισορροπίας. Όταν η λειτουργία αυτού του συστήματος διαταραχθεί, ο εγκέφαλος λαμβάνει λανθασμένα ή αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με τη θέση του σώματος στον χώρο, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται η αίσθηση περιστροφής.

 

Μία από τις πιο συχνές αιτίες είναι ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης (BPPV). Σε αυτή την περίπτωση, μικροσκοπικοί κρύσταλλοι του εσωτερικού αυτιού μετακινούνται από τη φυσιολογική τους θέση και επηρεάζουν το σύστημα ισορροπίας. Τα επεισόδια συνήθως εμφανίζονται όταν ο ασθενής αλλάζει τη θέση του κεφαλιού του, και διαρκούν λίγα δευτερόλεπτα.

 

Άλλη αιτία είναι η νόσος του Ménière, μια διαταραχή που σχετίζεται με αυξημένη ποσότητα υγρού στο έσω ους. Η κατάσταση αυτή μπορεί να προκαλέσει επεισόδια ιλίγγου που συνοδεύονται από εμβοές, αίσθημα πίεσης στο αυτί και μείωση της ακοής.

 

Ο ίλιγγος μπορεί επίσης να εμφανιστεί λόγω φλεγμονών του εσωτερικού αυτιού, όπως η αιθουσαία νευρίτιδα ή η λαβυρινθίτιδα.  οι οποίες επηρεάζουν τα νεύρα που μεταφέρουν τα σήματα ισορροπίας στον εγκέφαλο. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζεται και με νευρολογικές παθήσεις, ημικρανίες, τραυματισμούς στο κεφάλι ή διαταραχές της κυκλοφορίας του αίματος.

Συμπτώματα που συνοδεύουν τον ίλιγγο

Το κύριο σύμπτωμα του ιλίγγου είναι η αίσθηση ότι το άτομο ή το περιβάλλον γύρω του περιστρέφεται, ακόμη και όταν δεν υπάρχει πραγματική κίνηση. Το σύμπτωμα αυτό μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά. Συχνά επιδεινώνεται με τις κινήσεις του κεφαλιού ή με την αλλαγή της θέσης του σώματος.

 

Ο ίλιγγος συχνά συνοδεύεται και από άλλα συμπτώματα, όπως:

• Αστάθεια ή δυσκολία στη διατήρηση της ισορροπίας
• Ναυτία ή έμετος
• Δυσκολία στη βάδιση
• Εφίδρωση ή αίσθημα αδυναμίας
• Εμβοές (βουητό) ή αίσθημα πίεσης στο αυτί
• Μείωση της ακοής σε ορισμένες περιπτώσεις

 

Η ένταση και η διάρκεια των συμπτωμάτων διαφέρουν από άτομο σε άτομο και συνήθως σχετίζονται με την αιτία που προκαλεί τον ίλιγγο. Για τον λόγο αυτό, όταν τα επεισόδια είναι συχνά ή έντονα, ο ασθενής πρέπει να επισκεφθεί τον ιατρό του.

Διάγνωση του ιλίγγου

Η διάγνωση του ιλίγγου βασίζεται αρχικά στη λήψη αναλυτικού ιατρικού ιστορικού και στην κλινική εξέταση από τον ιατρό. Κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης, ο ειδικός θα ζητήσει πληροφορίες σχετικά με τη διάρκεια, τη συχνότητα και τις συνθήκες εμφάνισης των επεισοδίων. Θα εξετάσει και για τυχόν συνοδά συμπτώματα όπως ναυτία, προβλήματα ακοής ή αστάθεια. Οι πληροφορίες αυτές βοηθούν σημαντικά στον εντοπισμό της πιθανής αιτίας.

 

Στη συνέχεια πραγματοποιείται κλινικός έλεγχος της ισορροπίας και της λειτουργίας του αιθουσαίου συστήματος. Περιλαμβάνει συνήθως ειδικές δοκιμασίες που αξιολογούν τις κινήσεις των ματιών, την ισορροπία και την αντίδραση του οργανισμού σε αλλαγές της θέσης του κεφαλιού. Τέτοια είναι συνήθως η δοκιμασία Dix Hallpike. Οι εξετάσεις αυτές βοηθούν τον ιατρό να διαπιστώσει αν ο ίλιγγος προέρχεται από το έσω ους ή από άλλη αιτία.

 

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν συμπληρωματικές εξετάσεις, όπως ακοολογικός έλεγχος ή απεικονιστικές εξετάσεις. Ο ιατρός θα πρέπει να αποκλείσει άλλες πιθανές παθήσεις. Η σωστή διάγνωση είναι σημαντική, καθώς επιτρέπει την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας και την αποτελεσματική αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.

Αντιμετώπιση του ιλίγγου

Η αντιμετώπιση του ιλίγγου εξαρτάται κυρίως από την αιτία που προκαλεί τα συμπτώματα. Σε πολλές περιπτώσεις τα επεισόδια υποχωρούν από μόνα τους μέσα σε λίγες ημέρες, ιδιαίτερα όταν σχετίζονται με παροδικές διαταραχές του αιθουσαίου συστήματος. Ωστόσο, όταν τα συμπτώματα είναι έντονα ή επαναλαμβανόμενα, μπορεί να χρειαστεί ειδική θεραπευτική προσέγγιση.

 

Σε ορισμένες περιπτώσεις χορηγούνται ειδικές φαρμακευτικές αγωγές που βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Τα φάρμακα αυτά χρησιμοποιούνται κυρίως για τη μείωση της δυσφορίας κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου.

 

Όταν η ζάλη οφείλεται σε καλοήθη παροξυσμικό ίλιγγο θέσης, μπορεί να εφαρμοστούν ειδικοί χειρισμοί επανατοποθέτησης της κεφαλής, οι οποίοι βοηθούν στην επαναφορά των μικροσκοπικών κρυστάλλων του εσωτερικού αυτιού στη σωστή τους θέση. Οι χειρισμοί αυτοί πραγματοποιούνται από ειδικό ιατρό και συχνά οδηγούν σε σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων.

 

Σε ορισμένες περιπτώσεις προτείνεται και αιθουσαία αποκατάσταση, δηλαδή ειδικές ασκήσεις που βοηθούν τον εγκέφαλο να προσαρμοστεί στις διαταραχές της ισορροπίας και να μειώσει τα επεισόδια ζάλης.

 

Η κατάλληλη θεραπεία καθορίζεται μετά από σωστή διάγνωση της αιτίας. Για τον λόγο αυτό, όταν ο ίλιγγος εμφανίζεται συχνά ή συνοδεύεται από έντονα συμπτώματα, είναι σημαντικό να γίνεται ιατρική αξιολόγηση ώστε να επιλεγεί η πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση.

 

Ο Χρήστος Δ. Γκιώνης είναι Ωτορινολαρυγγολόγος – Χειρουργός Κεφαλής & Τραχήλου, Διευθυντής της ΩΡΛ Κλινικής του Metropolitan Hospital, με πολυετή εμπειρία στη διάγνωση και θεραπεία παθήσεων που αφορούν το έσω ους, τη μύτη και το σύστημα ισορροπίας. Τα τελευταία 15 χρόνια εξετάζει και χειρουργεί στο Metropolitan Hospital, ενώ συμμετέχει συστηματικά σε επιστημονικά συνέδρια και σεμινάρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Εάν τα συμπτώματα ιλίγγου σας προβληματίζουν, μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί του για μια  εξειδικευμένη αξιολόγηση.